كشتى در برابر اردو لنگر انداخت و من از صداى لنگر بيدار شدم . به قدر يك ساعت توقف كرد . « اردو » خيلى بد لنگرگاه است كه به‌اصطلاح اهالى فارس « خور » مىگويند . مثل باطوم هيچ‌جا لنگرگاه خوب ندارد بعد از او طرابوزان بهتر است . اول طلوع فجر كه نيم ساعت از دسته گذشته بود كشتى راه افتاد . امشب دريا خيلى خوب و ملايم بود كه براى هيچ‌كس هيچ تغيير حالتى نشد . من ايستاده نماز مىكردم . هيچ معلوم نبود . از باطوم به سامسون حركت كشتى رو به مغرب است و از سامسون تا بندر سينوپ به ما بين مغرب و شمال است . از سينوپ تا اينه‌بولى باز به مغرب است . از اينه‌بولى تا دهنهء بوغاز ما بين جنوب و مغرب است و به مغرب مايل‌تر . از دهنهء بوغار تا اسلامبول رو به جنوب است . منتهاى عرض دريا از بندر اديسه كه طرف شمال است تا بندر اركلى است كه طرف جنوب است و پنج درجه و نصف فلكى است . از اركلى تا دهنهء بوغار صد ميل انگليسى است و كم‌تر . عرض دريا ما بين دماغه كريم‌پى كه نزديك بندر اينه‌بولى است تا دماغهء ساريج در مملكت قرم است . آن جا عرض دريا دو درجه و بيست و پنج دقيقه فلكى است و منتهاى عمق دريا در نزديكى بندر نوره‌سيسك است كه از بنادر شمالى درياى سياه است . [ دريا ] در آن‌جا هزار و بيست و يك قلاج است و در عرض چهل و چهار درجه و نزده دقيقه شمالى و در طول شش درجه و هيجده دقيقه « پطربورغ » است كه در طول سى و شش درجه و سى و هشت دقيقه گرينيچ است . قبهء دريا چندان عمق ندارد و كناره‌هاى شمالى عميق‌تر از جنوب است و هيچ جزيره هم ندارد ، مگر دو سه جزيرهء ناقابل كه در طرف اديسه است و از كوچكى در اغلب نقشه‌ها نمىنويسند . روز سه‌شنبه نهم شوال المكرم : دو ساعت به غروب مانده كشتى در برابر بندر سامسون لنگر انداخت . امروز حركت دريا بسيار ملايم و آرام بود كه هيچ انقلاب نداشت . از « اردو » تا « سامسون » نه ساعت و نيم حركت كرديم . لنگرگاه سامسون نيز چندان خوب نيست . كشتى در نيم فرسخى ايستاد . از شب چهارشنبه دهم شوال دو ساعت رفته كشتى حركت كرد . سامسون نيز در دامنهء كوه واقع است و جنگل بسيار دارد . از ولايت آماسيه كه در دو منزلى سامسون است صندوق‌هاى فراوان سيب و به آورده‌اند كه به اسلامبول ببرند . تجار ايرانى به كشتى ميرزا بهرام وكيل آمدند . از شب سه ساعت و نيم گذشته دريا طوفان شد . نعوذ بالله من غضب الله باران آمد . حالت همراهان هيچ‌يك به سلامت نبود . نه قدرت برخواستن و نه حالت نشستن . شعر قاضى يحيى بن اكثم 46 به يادم آمد كه براى مأمون مىخواند : « و قال خذ قال كفى لا تطاوعنى ، * و قال قم قال رجلى لا توانينى » قال الله عز و جل : « وَ تَرَى النَّاسَ سُكارى وَ ما هُمْ بِسُكارى » چون نيت اين مردم زيارت آستان ملايك پاسبان حضرت رسالت پناه است انشاء الله خداوند حفظ خواهد كرد . عرض سامسون « ماك » چهل و يك درجه و بيست دقيقه شمالى و طول او « لوك » سى و شش درجه و بيست دقيقه گرينيچ است .